Cmentarz 7 wyznań

A wiecie, że... suwalska nekropolia to ewenement na skalę europejską?

W jednym miejscu spoczywają na niej wyznawcy siedmiu religii. Cmentarz stał się dowodem wielokulturowej przeszłości miasta, gdzie obok siebie mieszkały i działały w zgodzie różne społeczności.
Powstał on na początku XIX wieku, kiedy to przeniesiono szczątki z cmentarza, mieszczącego się przy pierwszej suwalskiej świątyni, na terenie dzisiejszego Parku Konstytucji 3 Maja.

Wśród nekropolii suwalskiej wyróżniamy poszczególne cmentarze:

• Największy - Cmentarz Rzymskokatolicki z neogotycką kaplicą Przemienienia Pańskiego, wzniesioną w 1853 według projektu Karola Majerskiego – głównego architekta XIX- wiecznych Suwałk. W jej pobliżu znajdują się pomniki członków Polskiej Organizacji Wojskowej, poległych w 1919 w walce o niepodległość, upamiętnienie zesłańców Sybiru, a także groby osób szczególnie zasłużonych dla miasta, m.in. Teofila Noniewicza, Wawrzyńca Gałaja, Edwarda Szczepanika, czy też ks. Jerzego Jana Zawadzkiego.

• Cmentarz Prawosławny został założony w drugiej połowie XIX na potrzeby grzebalne przybyłych do Suwałk urzędników, a także żołnierzy rosyjskich stacjonujących w suwalskich garnizonach. W latach 1891-1892 została zbudowana drewniana cerkiew, która początkowo pełniła funkcje pogrzebowe i żałobne. Obecnie jako Parafia Wszystkich Świętych służy wspólnocie prawosławnej, zamieszkującej Suwałki i podlega Dekanatowi Sokólskiemu.

• Cmentarz Staroobrzędowców został wydzielony na terenie nekropolii prawosławnej na początku XX wieku. Najstarsze zachowane pomniki wykonane z metalu i kamienia datuje się na 1925, 1941r. Cmentarze zakładane przez staroobrzędowców lokowane były na planie czworoboku, trójkąta lub trapezu, natomiast mogiły umieszczano w regularnych rzędach, na linii wschód-zachód.

• Cmentarz żydowski (kirkut) powstał na początku XIX wieku. Obejmował prawie 4 ha terenu, mieściły się w nim nagrobki oraz dom przedpogrzebowy. Podczas II wojny światowej kirkut został zniszczony przez niemieckich okupantów. Połamane kamienne macewy (nagrobki) były wykorzystywane przez nich jako materiał budowlany. W latach 80-tych XX w. cmentarz uporządkowano. Wmurowano ocalałe macewy w mur, upamiętniający tą liczną społeczność suwalską sprzed 1939r. Pomocy finansowej na ten cel udzielili suwalscy Żydzi mieszkający w USA.

• Cmentarz muzułmański (mizar) został wydzielony z cmentarza żydowskiego w 1904 r. Służył głównie ludności tatarskiej z rosyjskich garnizonów wojskowych, a także chowano na nim jeńców wojennych pochodzenia mahometańskiego. Według wcześniejszych przekazów, na terenie cmentarza znajdowała się kamienno-ceglana kolumna z wykutym półksiężycem i gwiazdą. W wyniku dewastacji nie zostało nic ani po kolumnie, ani po mogiłach. Jedynym śladem po mizarze jest fragment cokołu z gwiazdą i półksiężycem, umieszczony przy bramie.

• Cmentarz ewangelicki zajmuje 0,5 ha, powstał w połowie XIX wieku. W większości są pochowani tutaj wyznawcy Kościoła ewangelicko-augsburskiego – luteranie. Najstarsze nagrobki się nie zachowały, gdyż były oznaczone tylko drewnianymi krzyżami. W drugiej połowie XIX wieku zaczęto stawiać pomniki kamienne, na których można zauważyć polskie lub niemieckie inskrypcje. W środkowej jego części mieści się niewielka kaplica.

• Cmentarz wyznawców ewangelicyzmu reformowanego – kalwinów obejmuje małą, południowo-zachodnią część nekropolii ewangelickiej.